Side-Chain Compressor (Parallel Compression) nedir, nasıl kullanılır?

Sidechain compressor veya Parallel Compression, özellikle davul veya bas gibi aynı frekanstaki sesleri mixte daha baskın hale getiren, frekanstaki sesi maskeleyerek mikste boğulmaların önüne geçmek için kullanılan enfes bir araç. Peki, Side chain compression / parallel compressor nedir, nasıl çalışır, ne işe yarar ve mikste nasıl kullanabilirsiniz?

Diyelim ki, kick drum tek başına harika gibi görünüyor, ancak mikste yeterince duyulmuyor. Kicki açmak için yeterince boş alan (headroom) yok (bu yapıldığında miksi yüksek sese getirmek için limiter uygulamak gerekir, aksi takdirde miksin geri kalan kısmı duyulmayacak). Bu durumda ne yapılmalı?

Buradaki sorun maskeleme (masking). İki enstrüman aynı anda aynı alanı kullanıyorsa, ikisini birden duyamazsınız. Bunun anlamı “birbirini örten ses, diğer bir ifadeyle maskelemek” tir.

Bir kick davulu, frekans spektrumunda çok fazla yer kaplar.
  • 20 – 60 Hz bölgesindeki alt baslara sahiptir.
  • Gövde yaklaşık 80-150 Hz
  • 600 – 900 Hz aralığında bir miktar “tok ses” olabilir
  • Muhtemelen 3 – 5k aralığında “click ses” yapmaktadır.
  • Ve 5k’nin üstünde biraz “uğultu” bile olabilir…

Bununla birlikte, kick sesi maskeleyebilecek çok sayıda araç bulunmaktadır. Vokal ya da gitar, davulun click kısımlarını maskeleyebilir. Davulun tok sesi, alt frekanslardaki enstrumanlardan bazıları tarafından maskelenmiş olabilir. Miksin alt kısmı (150 Hz’in altında) bass ile maskelenir.

Basstan gelen maskeleme, ele alınması gereken en önemli sorundur, çünkü bu bir kick davulunun en önemli frekans aralığıdır.

  • Kanalları ayrı yönlere panlamak
  • Reverb ve benzeri teknikleri kullanarak bir kanalı arka plana itmek
  • Çatışan kanalları aynı anda olmamak için yeniden yazmak
  • Kanallardan birisini frekans spektrumunun farklı bir noktasına taşımak (bir enstrüman kanalını farklı oktavda yeniden yazarak, farklı davul sample ile değiştirerek, high pass veya low pass filtreleme yoluyla veya yukarıdakilerin bir kombinasyonu ile) çözüm olabilir.

Düşük frekanslı enstrümanları panlamak, miksin mümkün olduğunca net ve yüksek sesle çalması isteniyorsa kötü bir fikirdir. Bass aletlerinde reverb kullanmak da mükemmel bir fikir değildir ve bu da yukarıda belirtilen amaçlar için iyi sonuç vermez.

Side chain compression tekniğinin arkasındaki fikir, kick drum her vuruşta bass kanalının ses seviyesini kısaltıp azaltmaktır. Bu, en azından kick drum hücumunu açıkça duyacak kadar uzun süre basmamızı sağlar.

Bas ses seviyesinin düşürülmesi maskelemeyi azaltır, ancak onu ortadan kaldırmaz. Bass’ı yalnızca sessiz ya da etkin olarak high-pass filtrelemek, maskelemeyi tamamen ortadan kaldırır. Ancak side chain kompresyon, yazdığımız müziği ve çok çalıştığımız sesleri ödün vermeden daha fazla miksleme netliği elde etmemizi sağlayan, iyi bir çözümdür. Kick sample ve bass seçimimiz side chain compressorle birlikte miksin sağlığı açısından önemlidir.

Side-chain Compressor Nasıl Kullanılır?

Side-chain kompresyon özelliği olan bir compressor eklentisi edinip (fabfilter pro c gibi) yapılması gereken ilk şey, kick drum kanalından gelen sinyali bus ile göndermek. Send‘i, pre-fader send yapın ve send level‘i 0 dB olarak ayarlayın. Send pre-fader yapmak, bas gitarı compress ederek side-chain miktarını değiştirmeden davul hacmini daha sonra değiştirme olanağı tanır. Send seviyesini 0 dB olarak ayarlamak, kompresörün algılaması için yeterince güçlü bir sinyal gönderdiğinizden emin olmanızı sağlar.

Side-chain destekleyen bir compressor eklentisi kullanıyorsanız, eklentinin üst çubuğunda “Side-chain” veya “key” yazan bir menü olmalıdır. Side-chain’ı, kick sinyalini gönderdiğiniz bus ile aynı olacak şekilde ayarlayın. Artık kompresör, bas kanalından gelen sinyal yerine bu data sinyalini tespit ediyor  fakat gerçek kompresyon basa uygulanmaya devam edecek.

Kompresör ile hızlı bir attack (10 ms veya daha kısa), hızlı release (50 ms veya daha fazla) ve oldukça büyük bir oranla (örneğin 5: 1) başlayın. Şarkınızın aynı anda kick ve bas çaldığı bir kanalını çalın. Threshold’u, kick her vuruşunda bas üzerinde 6 dB sıkıştırma elde edebilmeniz için yeterince düşük ayarlayın.

Compressor’ü duyabilmeliyiz, ya da en azından kickin daha önce duyulmasını sağlamalıyız. Şimdi, compressor ayarlarını zevkinize göre değiştirebilirsiniz. İlk başlarda side-chain compressor’u istediğiniz gibi ayarlayamayabilirsiniz ancak zamanla side-chain compressyon’u nasıl kullanacağınızı pratik yapıp kulağınız aşina olmaya başlayınca öğreneceksiniz.

Side-chain compressor, miks sesini daha etkiletyici hale getirebilir. Yüksek sesli bir konserde veya kulüpte gerçekten yüksek sesle müzik duyduğunuzda kulaklarınız işitme duyunuzu korumak için doğal bir “sınırlama” biçimini kullanır. Bu sınırlama, kick davulları gibi en gür ses parçalarında daha fazla olur. Side-chain kompresyon bu efekti taklit edebilir ve miksiniz sessiz bir ses seviyesinde olsa bile yüksek sesle, etkileyici müzik dinlediğinizi hissettirir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Pin It on Pinterest